Giấy miễn thị thực được cấp cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài mang hộ chiếu nước ngoài và cho vợ, chồng, con của họ, cũng như cho vợ, chồng, con là người nước ngoài của công dân Việt Nam; hồ sơ nộp tại cơ quan đại diện Việt Nam khi ở nước ngoài, hoặc tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh khi đang ở Việt Nam. Với giấy này, bạn nhập cảnh nhiều lần trong thời hạn giấy mà không phải xin thị thực cho từng chuyến.
Phần dưới tập trung vào khâu làm hồ sơ: chứng minh mình thuộc diện, những yêu cầu về hộ chiếu, cách dùng giấy khi qua cửa khẩu và những lỗi khiến hồ sơ bị trả lại. Thời hạn giấy, số ngày mỗi lần ở và lệ phí do văn bản hiện hành quy định và có thể thay đổi, nên hãy đọc trên trang của nơi tiếp nhận khi làm.
Ai thuộc diện và chứng minh bằng gì
Hồ sơ giấy miễn thị thực xoay quanh một câu hỏi: bạn thuộc nhóm nào trong diện được cấp. Mỗi nhóm cần một kiểu giấy chứng minh.
| Nhóm | Giấy chứng minh thường dùng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Người gốc Việt Nam mang hộ chiếu nước ngoài | Giấy xác nhận gốc Việt, hộ chiếu Việt Nam cũ, khai sinh Việt Nam, quyết định cho thôi quốc tịch | Giấy tờ của cha mẹ, ông bà kèm giấy nối quan hệ nếu bản thân không có giấy Việt Nam |
| Công dân Việt Nam mang hộ chiếu nước ngoài | Giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam | Có thể cân nhắc xin hộ chiếu Việt Nam thay vì giấy miễn thị thực |
| Vợ, chồng, con của người gốc Việt | Giấy kết hôn, khai sinh nối với người gốc Việt, kèm giấy chứng minh gốc Việt của người đó | Hai người thường nộp cùng lúc cho dễ đối chiếu |
| Vợ, chồng, con là người nước ngoài của công dân Việt Nam | Giấy kết hôn, khai sinh, kèm giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam của người kia | Giấy kết hôn cưới ở nước ngoài nên đã được ghi chú tại Việt Nam |
Giấy tờ do nước ngoài cấp thường cần dịch sang tiếng Việt, và tuỳ trường hợp cần hợp pháp hoá lãnh sự. Hướng dẫn cụ thể của từng cơ quan đại diện là thứ bạn nên đọc đầu tiên.
Hộ chiếu nước ngoài: hạn còn lại quyết định nhiều thứ
Giấy miễn thị thực được cấp gắn với hộ chiếu nước ngoài bạn đang dùng, và thời hạn của giấy thường không được vượt quá thời hạn còn lại của hộ chiếu theo quy định hiện hành. Nếu hộ chiếu của bạn chỉ còn hạn ngắn, giấy miễn thị thực cấp ra cũng ngắn theo, hoặc hồ sơ có thể bị yêu cầu đổi hộ chiếu trước.
Vì vậy, thời điểm tốt để xin giấy miễn thị thực là ngay sau khi bạn đổi hộ chiếu nước ngoài mới. Nếu hộ chiếu sắp hết hạn, hãy đổi hộ chiếu trước, rồi mới xin giấy, để giấy dùng được lâu nhất có thể. Đổi hộ chiếu nước ngoài sau khi đã có giấy miễn thị thực thường làm giấy gắn với cuốn cũ không còn khớp; hãy hỏi nơi cấp về việc cấp lại cho cuốn mới.
Một lưu ý về con nhỏ: hộ chiếu trẻ em ở nhiều nước có thời hạn ngắn hơn hộ chiếu người lớn. Giấy miễn thị thực của con vì thế thường hết hạn sớm hơn của cha mẹ. Ghi lại ngày hết hạn từng giấy của từng người trong nhà để không có chuyến về nào bị dừng lại ở quầy làm thủ tục chỉ vì giấy của đứa nhỏ nhất.
Trình tự làm hồ sơ tại cơ quan đại diện
Ví dụ giả định: gia đình anh Khoa ở Canada, anh là người gốc Việt đã có quốc tịch Canada, vợ người Canada, con trai bảy tuổi. Trình tự thường gặp:
- Đọc hướng dẫn và tải tờ khai đề nghị cấp giấy miễn thị thực trên trang của cơ quan đại diện Việt Nam phụ trách vùng mình ở; mỗi người một tờ khai, kể cả trẻ em.
- Chuẩn bị hộ chiếu Canada còn hạn của cả ba người và ảnh theo đúng quy cách được yêu cầu.
- Với anh Khoa: giấy chứng minh gốc Việt, ví dụ hộ chiếu Việt Nam cũ và quyết định cho thôi quốc tịch.
- Với vợ: giấy kết hôn, cộng giấy tờ chứng minh gốc Việt của anh Khoa để nối diện.
- Với con: giấy khai sinh ghi tên cha mẹ, cộng giấy tờ của anh Khoa.
- Dịch và hợp pháp hoá giấy tờ tiếng nước ngoài theo hướng dẫn; nộp hồ sơ theo hình thức được chấp nhận, giữ biên nhận.
- Nhận giấy, kiểm tên, số hộ chiếu, ngày sinh, thời hạn của từng người. Cất giấy cùng hộ chiếu tương ứng.
Khi đang ở Việt Nam, người thuộc diện có thể nộp tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh theo hướng dẫn, thường cần thêm giấy tờ về nơi lưu trú. Hãy hỏi trước để không mất chuyến đi. Nên nộp hồ sơ sớm vài tháng trước chuyến về dự tính, vì hồ sơ cần bổ sung hay xác minh có thể kéo dài hơn mốc ghi trên biên nhận, nhất là vào mùa cao điểm trước Tết.
Lỗi khiến hồ sơ bị trả lại hay phải bổ sung
Giấy chứng minh gốc Việt yếu. Chỉ nộp giấy tờ nước ngoài ghi nơi sinh Việt Nam thường chưa đủ. Hãy thêm giấy tờ Việt Nam cũ của bản thân hoặc cha mẹ, hoặc làm giấy xác nhận gốc Việt trước.
Tên lệch giữa các giấy mà không giải thích. Tên trên hộ chiếu nước ngoài khác tên trên giấy Việt Nam là chuyện thường, nhưng cần giấy kết hôn, giấy đổi tên, giấy nhập quốc tịch để nối.
Giấy kết hôn chưa đủ điều kiện sử dụng. Giấy kết hôn của nước ngoài chưa dịch, chưa hợp pháp hoá khi cần, hoặc hôn nhân của công dân Việt Nam chưa được ghi chú, có thể làm hồ sơ thân nhân bị yêu cầu bổ sung.
Ảnh không đúng quy cách. Ảnh cũ, ảnh nền màu, ảnh đeo kính râm là lý do phổ biến bị yêu cầu chụp lại. Đọc kỹ quy cách ảnh trong hướng dẫn và chụp mới cho cả nhà cùng lúc, nhất là trẻ em thay đổi gương mặt rất nhanh.
Hộ chiếu sắp hết hạn. Nhiều hồ sơ bị yêu cầu đổi hộ chiếu trước, hoặc nhận giấy có thời hạn rất ngắn. Đổi hộ chiếu trước khi xin giấy là cách tránh.
Khai thông tin không khớp với hộ chiếu. Sai số hộ chiếu, sai ngày sinh trong tờ khai làm giấy cấp ra có thông tin sai, gây rắc rối khi nhập cảnh. Kiểm từng dòng trước khi ký, và nhờ một người khác trong nhà đọc lại lần nữa.
Dùng giấy miễn thị thực khi qua cửa khẩu
Khi nhập cảnh, bạn xuất trình hộ chiếu nước ngoài cùng giấy miễn thị thực. Giấy thường là một tờ rời, không dán cố định vào hộ chiếu, nên rất dễ thất lạc; hãy cất cùng hộ chiếu trong một bìa riêng và có bản chụp. Khi làm thủ tục với hãng bay ở nước ngoài, nhân viên có thể hỏi giấy cho phép vào Việt Nam vì bạn không có thị thực trong hộ chiếu; hãy đưa giấy miễn thị thực cùng lúc với hộ chiếu.
Mỗi lần nhập cảnh, bạn được ở một thời gian nhất định theo quy định hiện hành. Muốn ở lâu hơn, hãy hỏi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh về việc gia hạn tạm trú hoặc chuyển sang diện cư trú khác trước ngày hết hạn, không chờ tới khi đã quá hạn. Ở quá hạn là vi phạm quy định cư trú của người nước ngoài và có thể ảnh hưởng tới những lần nhập cảnh sau.
Khi lưu trú, nơi bạn ở, kể cả nhà người thân, cần khai báo tạm trú cho người nước ngoài theo quy định. Ở khách sạn thì khách sạn làm; ở nhà người thân thì người thân cần làm. Đây là việc nhiều gia đình quên, nhất là khi người về là con cháu trong nhà, vì trong suy nghĩ của ông bà, cháu về nhà mình đâu phải "khách nước ngoài".
Giấy miễn thị thực, hộ chiếu Việt Nam hay thẻ tạm trú: chọn thế nào
Với người còn quốc tịch Việt Nam, câu hỏi đầu tiên là có nên xin lại hộ chiếu Việt Nam không. Hộ chiếu Việt Nam cho bạn vào ra như công dân, không giới hạn số ngày, làm giấy tờ thuận lợi hơn. Giấy miễn thị thực phù hợp hơn khi bạn không muốn hoặc không thể chứng minh quốc tịch, hoặc khi bạn đã thôi quốc tịch.
Với người về ở dài, ví dụ chăm cha mẹ vài năm, làm việc ở Việt Nam, giấy miễn thị thực có giới hạn về số ngày mỗi lần ở có thể không đủ. Khi đó, thẻ tạm trú hay thường trú dành cho người nước ngoài có thân nhân là công dân Việt Nam có thể hợp hơn; thủ tục do Cục Quản lý xuất nhập cảnh tiếp nhận, có điều kiện riêng.
Với vợ, chồng, con người nước ngoài của kiều dân, giấy miễn thị thực thường là lựa chọn tiện nhất cho các chuyến về thăm định kỳ. Gia đình nên làm cùng lúc cho mọi người, để thời hạn các giấy gần nhau và không có ai bị "kẹt" lại vì giấy đã hết hạn khi cả nhà chuẩn bị bay.
Vợ, chồng, con người nước ngoài của công dân Việt Nam: điểm riêng của hồ sơ
Nhóm này khác nhóm gốc Việt ở chỗ người cần chứng minh quốc tịch là người còn lại trong gia đình. Hồ sơ của người vợ, người chồng nước ngoài vì thế phải kèm giấy tờ chứng minh người phối ngẫu đang là công dân Việt Nam, thường là hộ chiếu Việt Nam còn hạn hoặc giấy xác nhận có quốc tịch. Nếu chính người phối ngẫu Việt Nam đã để hộ chiếu hết hạn từ lâu, hãy giải quyết giấy tờ của họ trước, rồi mới nộp cho người nước ngoài.
Giấy kết hôn là mắt xích thứ hai. Hôn nhân đăng ký ở nước ngoài nên đã được ghi chú vào sổ hộ tịch Việt Nam; dù không phải mọi nơi đều đòi, có trích lục ghi chú kết hôn giúp hồ sơ đi thẳng, không bị hỏi lại. Với con, giấy khai sinh có tên cha mẹ là đủ để nối, nhưng nếu con có quốc tịch Việt Nam thì con là công dân, và hộ chiếu Việt Nam thường là lựa chọn thuận hơn giấy miễn thị thực.
Khi hôn nhân chấm dứt, người nước ngoài không còn là vợ hoặc chồng của công dân Việt Nam, nên căn cứ cấp giấy cũng không còn. Con chung vẫn giữ diện của mình. Gia đình đang ly hôn nên hỏi nơi cấp về hiệu lực của các giấy đã cấp, thay vì tiếp tục dùng và gặp rắc rối ở cửa khẩu.
Câu hỏi thường gặp
Giấy miễn thị thực khác thị thực điện tử thế nào?
Thị thực điện tử cấp cho một chuyến hoặc một khoảng thời gian, dùng chung cho mọi người nước ngoài đủ điều kiện. Giấy miễn thị thực dành riêng cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài và thân nhân, dùng cho nhiều lần nhập cảnh trong thời hạn giấy.
Mất giấy miễn thị thực khi đang ở Việt Nam thì làm sao?
Hãy liên hệ Cục Quản lý xuất nhập cảnh để được hướng dẫn cấp lại hoặc xử lý cho lần xuất cảnh. Mang theo hộ chiếu, bản chụp giấy đã mất nếu có, và giấy tờ về nơi lưu trú.
Đổi hộ chiếu nước ngoài thì giấy miễn thị thực cũ còn dùng được không?
Giấy cấp gắn với số hộ chiếu cũ. Khi đổi hộ chiếu, hãy hỏi nơi cấp về việc cấp lại giấy cho hộ chiếu mới, trước khi lên kế hoạch chuyến đi tiếp theo, để tránh bị hỏi ở quầy làm thủ tục.
Con nhỏ có cần giấy miễn thị thực riêng không?
Có. Mỗi người, kể cả trẻ em có hộ chiếu nước ngoài, cần giấy riêng của mình. Hồ sơ của con thường kèm giấy khai sinh ghi tên cha mẹ để nối với diện được cấp.
Có giấy miễn thị thực rồi có được làm việc ở Việt Nam không?
Giấy miễn thị thực là giấy cho phép nhập cảnh, không phải giấy phép lao động. Người nước ngoài làm việc ở Việt Nam cần tuân theo quy định về lao động nước ngoài; hãy hỏi cơ quan quản lý lao động hoặc đơn vị tuyển dụng.
Đang ở Việt Nam bằng thị thực du lịch có chuyển sang giấy miễn thị thực được không?
Người thuộc diện có thể hỏi Cục Quản lý xuất nhập cảnh về việc nộp hồ sơ khi đang ở Việt Nam. Nếu được cấp, hãy kiểm cách dùng giấy cho lần xuất cảnh và nhập cảnh kế tiếp.